"H Ε.Ε.Δ.

έπαιξε και παίζει ζωτικό ρόλο στον εκδημοκρατισμό του Τύπου και στην εμβάθυνση της ελευθερίας του σε ολόκληρη την Ευρώπη, γι' αυτό στέκεται πάντοτε ανεξάρτητη απέναντι στις διάφορες εξουσίες."

Επίκαιρα Άρθρα

Η "ΑΓΝΩΣΤΗ" ΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΑΙΓΥΠΤΟΥ


1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ελάχιστοι ίσως, γνωρίζουν τη «θερμή κρίση» μεταξύ Κύπρου και Αιγύπτου, εξαιτίας μιας αιματηρής αεροπειρατείας σε αεροσκάφος των Κυπριακών Αερογραμμών , που έλαβε χώρα στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 1978.   Μια θερμή κρίση, η οποία πιθανόν μέχρι σήμερα δεν έχει μελετηθεί αρκούντως, σε ότι αφορά τον μηχανισμό κλιμάκωσης της και τα τραγικά αποτελέσματα που είχε,   καταδεικνύοντας ότι η «ακρωτηριασμένη» Κύπρος μπορούσε να δράσει ως σοβαρό και ανεξάρτητο κράτος.

2. Η ΟΜΗΡΙΑ / ΑΕΡΟΠΕΙΡΑΤΙΑ

Το Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 1978, στο ξενοδοχείο Hilton της Λευκωσίας (η οποία μετρούσε πληγές απ’ την τουρκική εισβολή, μόλις τρισήμιση χρόνια πριν) φιλοξενείτο η σύνοδος του Κινήματος Αφροασιατικής Αλληλεγγύης, αντιπρόεδρος του οποίου ήταν ο αρχηγός του σοσιαλιστικού κόμματος της ΕΔΕΚ, Βάσος Λυσσαρίδης.  Στις 11:20 το πρωί, δύο ένοπλοι Άραβες, ο 28χρονος Ιορδανός Σαρί Μοχάμ Κατάρ και ο 26χρονος Κουβεϊτιανός Ζαγιέτ Άλι, μπήκαν στην αφύλακτη αίθουσα της συνεδρίασης και δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον Αιγύπτιο γενικό γραμματέα του Κινήματος Γιουσέφ Ελ Σεμπάι, προσωπικό φίλο του Προέδρου της Αιγύπτου Ανουάρ Σαντάτ, σε μία κίνηση που είχε στόχο, να καταδείξει την αντίθεση των «σκληρών» Αράβων στις συμφωνίες του Καμπ Ντέϊβιντ το 1976 μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ, με τις ευλογίες των ΗΠΑ.  Αμέσως μετά, οι δύο οπλοφόροι συνέλαβαν αρκετούς απ’ τους συνέδρους, ανάμεσα τους και τον Βάσο Λυσσαρίδη, τους έθεσαν υπό ομηρία και απαίτησαν απ’ την κυπριακή Κυβέρνηση, να τους εξασφαλίσει αεροπλάνο για το εξωτερικό.  Ο υπουργός Εξωτερικών και Άμυνας Χριστόδουλος Βενιαμίν, που ανέλαβε καθήκοντα «διαπραγματευτή», κρατήθηκε και αυτός ως όμηρος.  Η κυβέρνηση του Προέδρου Σπύρου Κυπριανού, δέχτηκε τις απαιτήσεις τους και στις 1:40 το μεσημέρι, οι δύο τρομοκράτες μαζί με τους 14 ομήρους (12 Άραβες, Βενιαμίν και Λυσσαρίδης), επιβιβάστηκαν σε λεωφορείο με προορισμό το αεροδρόμιο της Λάρνακας.  Εκεί, έπειτα από νέες διαπραγματεύσεις, επιβιβάστηκαν σε αεροπλάνο των Κυπριακών Αερογραμμών προς «άγνωστη» κατεύθυνση.  Μαζί τους είχαν μόνο τους 12 Άραβες ομήρους, καθώς νωρίτερα είχαν απελευθερώσει τους δύο Κύπριους πολιτικούς.  Αρχικά το αεροπλάνο κατευθύνθηκε στη Λιβύη, στη συνέχεια πέρασε πάνω απ’ την Κρήτη και κατόπιν πάνω απ’ την Σαουδική Αραβία.  Κανένα αεροδρόμιο δεν του επέτρεψε να προσγειωθεί, παρά τις προσπάθειες που έγιναν και προς άλλες χώρες.  Το αεροπλάνο άρχισε να ξεμένει από καύσιμα και τελικά προσγειώθηκε μόνο για ανεφοδιασμό στο Τζιμπουτί.  Ακολούθως, έλαβε πορεία προς βορρά και στις 5:30 το απόγευμα της επομένης, δηλαδή την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου 1978,  προσγειώθηκε στη Λάρνακα.

3. Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ

Αμέσως, ξεκίνησε νέος γύρος διαπραγματεύσεων, αυτή τη φορά με την παρουσία του Προέδρου Κυπριανού.  Η Εθνική Φρουρά, είχε λάβει τα μέτρα της και είχε αναπτύξει τμήματα ασφαλείας, σε καίρια σημεία γύρω απ’ το αεροδρόμιο, με την 35η Μοίρα Καταδρομών να είναι  έτοιμη για επέμβαση στο αεροσκάφος, αν χρειαζόταν.  Ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν και φαίνεται ότι, είχαν καταλήξει στην απελευθέρωση των ομήρων και στην αποχώρηση των τρομοκρατών, οι κυπριακές Αρχές ειδοποιήθηκαν απ’ την Αίγυπτο, ότι ένας Αιγύπτιος υπουργός καταφθάνει με στρατιωτικό αεροσκάφος C -130, για να συμμετάσχει και αυτός στις διαπραγματεύσεις.  Όλοι προετοιμάστηκαν για την άφιξη του Αιγυπτίου αξιωματούχου.  Το C -130 έφτασε, προσγειώθηκε και «πάρκαρε», περίπου 800 μέτρα μακριά απ’ το αεροπλάνο με τους αεροπειρατές και τους ομήρους τους.  Το γεγονός ότι, ο Αιγύπτιος υπουργός ερχόταν με στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος, έβαλε σε υποψίες τους Κυπρίους και ο διοικητής του αεροδρομίου, έστειλε άμεσα ένα πολιτικό αυτοκίνητο να «σταθμεύσει» στην ουρά του αιγυπτιακού C -130, ώστε να εμποδίσει το άνοιγμα της μπάρας.  Οι κυπριακές Αρχές με έκπληξη διαπιστώνουν ότι, το μεταγωγικό αεροσκάφος μεταφέρει ένα λόχο Αιγύπτιων κομάντος, όταν κάποιοι απ’ αυτούς κατεβαίνουν απ’ αυτό και σκοτώνουν τον οδηγό του αυτοκινήτου για να το μετακινήσουν. Ο διοικητής του αεροδρομίου, διατάζει τον κυβερνήτη του C -130 να απογειωθεί άμεσα και να επιστρέψει στη βάση του, αλλά οι Αιγύπτιοι ξεχύνονται με τζιπ προς το καταληφθέν κυπριακό αεροσκάφος.  Ο διοικητής της 35ης Μοίρας Καταδρομών, παίρνει εντολή απ’ τον ίδιο τον Έλληνα διοικητή της Εθνικής Φρουράς να εμποδίσει την προσέγγιση τους.  Με βολές πολυβόλων, οι Εθνοφρουροί καταδρομείς εξοντώνουν τους Αιγύπτιους κομάντος του προπορευόμενου τζιπ, εξοπλισμένου με ΠΑΟ.  Οι Εθνοφρουροί στη συνέχεια, με βολή από δικό τους ΠΑΟ των 90 mm χτυπούν το   C -130, το οποίο κυριολεκτικά διαλύεται.  Οι Αιγύπτιοι, απολύτως ακατανόητα αρχίζουν να χτυπούν το αεροσκάφος των αεροπειρατών, με εμφανή κίνδυνο να ανατιναχθεί και να σκοτωθούν οι όμηροι.  Η μάχη κρατάει μια ώρα.  Οι Αιγύπτιοι φυσικά δεν έχουν καμία ελπίδα. Οι καταδρομείς της 35ης Μοίρας απόλυτα εύστοχοι, βλέποντας τους Αιγύπτιους κομάντος να έχουν πέσει πρηνηδόν εντελώς ακάλυπτοι, τους θερίζουν έναν-έναν.  Ο τελικός απολογισμός είναι τραγικός για τους Αιγυπτίους.  15 κομάντος και ο Κύπριος υπάλληλος του αεροδρομίου που είχε μεταφέρει το αυτοκίνητο, χάνουν τη ζωή τους.  Επίσης 16 Αιγύπτιοι και 7 Ελληνοκύπριοι κομάντος τραυματίζονται, ενώ οι υπόλοιποι Αιγύπτιοι παραδίδουν τα όπλα και αιχμαλωτίζονται, προτού σκοτωθούν όλοι.  Η επιχειρησιακή απόδοση της 35ης Μοίρας Καταδρομών- που βρισκόταν απ’ την πρώτη στιγμή σε ετοιμότητα- ήταν εντυπωσιακή, ενώ ο σχεδιασμός της επιχείρησης από πλευράς Αιγυπτίων ήταν επιεικώς «γελοίος».

4. ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ / Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Μετά τη μάχη αρχίζει μεγάλη διπλωματική «κρίση».   Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Ανουάρ Σαντάτ , εξοργίζεται και αποφασίζει τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων της Αιγύπτου με την Κύπρο, εξαπολύοντας μάλιστα, μια πρωτοφανή για τα διπλωματικά θέσμια, «επίθεση» κατά του Σπύρου Κυπριανού , αποκαλώντας τον «νάνο» και ότι «θα πληρώσει για την προδοτική του απόφαση, που κατέληξε στον θάνατο μερικών απ’ τα παιδιά μου», όπως είπε χαρακτηριστικά.   Μετά από τρία χρόνια, ο Σαντάτ θα πέσει νεκρός, από μια καλά σχεδιασμένη επιχείρηση, όταν οι στρατιώτες του θα τον εκτελέσουν κατά τη διάρκεια της παρέλασης, για την Εθνική Ανεξαρτησία της Αιγύπτου.   Οι δύο δολοφόνοι του Γιουσέφ Ελ Σεμπάι καταδικάστηκαν στην Κύπρο σε θάνατο, αργότερα όμως η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια.   Οι διπλωματικές σχέσεις Κύπρου και Αιγύπτου αποκαταστάθηκαν στις 30 Μαΐου 1984, επί προεδρίας Χόσνι Μουμπάρακ .

5. ΕΠΙΛΟΓΟΣ / ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΕΝΤΕΜΠΕ

Φαίνεται πως οι Αιγύπτιοι προσπάθησαν ανεπιτυχώς να μιμηθούν την επιχείρηση των Ισραηλινών κομάντος, οι οποίοι στις 3 Ιουλίου 1976, είχαν απελευθερώσει με άρτια στρατιωτική ενέργεια, στο αεροδρόμιο Έντεμπε της Καμπάλας στην Ουγκάντα, 103 ομήρους εβραϊκής καταγωγής, που είχαν πέσει θύματα αεροπειρατείας από 6 πρόσωπα παλαιστινιακής και γερμανικής καταγωγής, σε αεροπλάνο της Air France .  Οι Ισραηλινοί είχαν καταφέρει τότε, εκτός απ’ την ασφαλή μεταφορά των ομήρων και την εκτέλεση των 6 αεροπειρατών, να καταστρέψουν και αριθμό μαχητικών αεροσκαφών στο αεροδρόμιο του Έντεμπε για να μην καταδιωχθούν.  Οι απώλειες των Ισραηλινών κομάντος ήταν ένας νεκρός, ο επικεφαλής τους ταξίαρχος Γιονατάν Νετανιάχου, αδελφός του Βενιαμήν Νετανιάχου, σημερινού Πρωθυπουργού του Ισραήλ.  Ο Νετανιάχου έπεσε νεκρός, αφού ήταν ο τελευταίος που εγκατάλειψε το πεδίο της μάχης, εξασφαλίζοντας την ασφαλή διαφυγή των ομήρων και των ανδρών του.